شرایط آمادگی آزمایش

بهترین زمان برای نمونه‌گیری

توجه به بهترین زمان برای آزمایش اسپرم در ایجاد تعادل بین «تعداد»، «تحرک« و «کیفیت» اسپرم و بالا بردن دقت آزمایش تاثیر زیادی دارد و بسیار مهم است. از آخرین خروج اسپرم (منی) بیمار نباید کمتر از 3 روز یا بیشتر از 7 روز گذشته باشد. بهتر است نمونه در روز سوم تا پنجم پس از آخرین انزال تهیه شود؛ زیرا در بازه زمانی کمتر از 3 روز، تعداد اسپرم‌ها هنوز به اندازه کافی افزایش پیدا نکرده و از طرفی در بازه زمانی بیش از 5روز، ممکن است تعداد اسپرم‌ها افزایش یابد، ولی امکان دارد کیفیت و تحرک آنها کاهش و خطر آسیب DNA افزایش پیدا کند.

شرایط قبل از نمونه‌گیری برای انجام آزمایش اسپرم

• سعی کنید چند روز قبل از آزمایش، لباس زیر آزاد و راحت بپوشید؛ لباس زیر تنگ می‌تواند دمای بیضه‌ها را افزایش دهد و این موضوع ممکن است بر کیفیت اسپرم تأثیر منفی بگذارد.

• گرمای زیاد می‌تواند سلول‌های اسپرم را آسیب‌پذیر کند، تولید اسپرم را کاهش دهد و باعث کاهش تحرک و کیفیت آن شود. استفاده از سونا، جکوزی یا حمام بسیار داغ قبل از آزمایش توصیه نمی‌شود. نشستن طولانی در محیط‌های گرم می‌تواند تأثیر مشابهی داشته باشد.

• مصرف دخانیات بر نتایج آزمایش اسپرم تأثیر منفی زیادی دارند، بنابراین چند روز قبل از مراجعه به آزمایشگاه از استعمال دخانیات پرهیز کنید. یک هفته قبل از مراجعه، مواد کافئین‌دار مانند قهوه نخورید. الکل، مواد مخدر و داروهای غیرمجاز نیز می‌توانند عملکرد بیضه‌ها و سیستم تولید مثل مردانه و کیفیت اسپرم را مختل کنند.

• سلامت عمومی بدن نقش مستقیم در کیفیت اسپرم دارد. وجود تب، عفونت یا بیماری‌های حاد می‌تواند تحرک و تعداد اسپرم را کاهش دهد و نتیجه آزمایش را تحت تأثیر قرار دهد. اگر در خلال سه روز قبل از انجام آزمایش دچار بیماری عفونی و تب شده‌اید از دادن نمونه پرهیز کنید.

• استرس، کم‌خوابی و خستگی مزمن می‌تواند کیفیت اسپرم را مختل کند. رعایت سبک زندگی سالم شامل خواب کافی، تغذیه مناسب و مدیریت استرس قبل از نمونه‌گیری بسیار مهم است. فعالیت شدید ورزشی در روزهای قبل از آزمایش نیز ممکن است کیفیت اسپرم را کاهش دهد.

• برخی داروها می‌توانند پارامترهای اسپرم را تحت تأثیر قرار دهند و باعث نتایج غیر دقیق شوند. در صورت استفاده از داروهایی مانند برخی آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای هورمونی، داروهای ضد التهاب، فشار خون، مکمل‌های هورمونی و داروهای مربوط به شیمی درمانی باید قبل از آزمایش، در مورد استفاده یا قطع داروهایتان، از پزشک خود مشورت بگیرید.

• اگر لوله‌های اسپرم خود را بسته‌اید (وازکتومی)، حداقل 2 ماه بعد از انجام این عمل می‌توانید نمونه بدهید.

نکات مهم

• نمونه‌گیری برای آزمایش اسپرم، بدون نیاز به ناشتایی قابل انجام است.

• قبل از نمونه‌گیری، در مورد ساعت تحویل نمونه به آزمایشگاه، با مسئول پذیرش آزمایشگاه هماهنگ کنید.

• قبل از انجام نمونه‌گیری، ادرار خود را تخلیه کنید. دست‌ها و آلت تناسلی باید قبل از نمونه‌گیری کاملاً تمیز باشند تا از ورود آلودگی به نمونه جلوگیری شود. استفاده از صابون‌های ملایم و آب گرم کافی است و نیازی به ضدعفونی شدید نیست.

• بهتر است از طریق تحریک مصنوعی برای نمونه‌گیری استفاده کنید. نمونه‌ای که بعد از نزدیکی گرفته شود به دلیل احتمال مخلوط شدن با ترشحات زنان، مناسب نیست. از کاندوم جهت جمع‌آوری نمونه نباید استفاده کرد. نمونه باید بدون هرگونه ماده خارجی جمع‌آوری شود؛ استفاده از روان‌کننده‌ها، کرم‌ها یا ژل لوبریکانت در هنگام نمونه‌گیری می‌تواند کیفیت اسپرم را تغییر دهد و باعث کاهش تحرک شود.

• جمع‌آوری کامل نمونه اهمیت دارد زیرا تعداد کل اسپرم‌ها و سایر پارامترها با در نظر گرفتن حجم نمونه محاسبه می‌شوند؛ بنابراین تمام نمونه باید در داخل ظرف ریخته شود. اگر قسمتی از نمونه از دست رفت، حتما به مسئول دریافت نمونه اطلاع دهید. اگر مقداری از نمونه به بیرون از ظرف ریخته شد، تلاش نکنید آن را به داخل ظرف منتقل کنید زیرا این کار ممکن است نمونه شما را آلوده کند.

• ظرف جمع‌آوری نمونه را آزمایشگاه در اختیار شما قرار می‌دهد لذا از ظرف دیگری استفاده نکنید.

• مطمئن باشید که ظرف شما دارای برچسب مشخصات باشد.

• از لمس داخل ظرف خودداری کنید و مراقب باشید سطوح داخلی ظرف آلوده نشود.

انتقال نمونه و تحویل به آزمایشگاه

• نمونه باید حداکثر ظرف ۳۰ دقیقه پس از جمع‌آوری به آزمایشگاه تحویل داده شود تا کیفیت اسپرم حفظ شود. تأخیر در انتقال می‌تواند تحرک و کیفیت اسپرم را کاهش دهد و باعث شود نتایج نادرست به دست آید.

• ساعت دقیق نمونه‌گیری را یادداشت کنید و هنگام تحویل نمونه، به مسئول پذیرش آزمایشگاه اعلام کنید.

• نگهداری نمونه در دمای مناسب و جلوگیری از گرما یا سرمای شدید بسیار مهم است. حین انتقال نمونه، دمای آن باید در حدود دمای بدن (37 درجه) باشد. بنابراین بهتر است ظرف نمونه را در مجاورت یا در تماس مستقیم با بدن حمل کنید. رعایت این مورد به ویژه در فصول سرد سال بسیار مهم است.

• هنگامی که نمونه را به آزمایشگاه آورید، به مسئول پذیرش آزمایشگاه اطلاع دهید و از وی بخواهید تا شما را به محلی که باید نمونه را در آنجا بگذارید راهنمایی کند.

• قبل از تحویل نمونه، مشخصات روی ظرف را چک کنید.